Grenssteen 126 - 127

Dwars door de velden komen we steeds dichter bij de rivier de 'Overijsselse Vecht', die vanuit het Münsterland richting Zwolle stroomt en hier Nederland binnenkomt. Aan beide oevers van de rivier wordt de grens gemarkeerd met een grenssteen, een bijzonder detail in dit grensgebied tussen Nederland en Duitsland.

Voordat we de Vecht bereiken, passeren we eerst nog de grensstenen 126, een fraaie zandstenen grenssteen uit 1824 en 126 I, een granieten exemplaar. Hiernaast staat een steen met inscriptie 'KM 00'. Dit markeert het officiële beginpunt van de Nederlandse kilomters (60) van de rivier.

Ook deze historische steen vormt een mooi voorbeeld van de oude grensmarkeringen die langs de Nederlands-Duitse grens bewaard zijn gebleven.

Vanaf grenssteen 126 I lopen we ongeveer 150 meter over het wandelpad richting de Overijsselse Vecht. Daar bereiken we grenssteen 127, die aan deze zijde van de rivier is geplaatst en de Nederlands-Duitse grens markeert.

Op deze locatie staat opnieuw een kilometer 0-aanduiding, ditmaal in een moderne uitvoering. Deze vormt een eigentijdse variant van de markering die naast grenssteen 126 I te vinden is.

Grenssteen 131

Van grenssteen 131 zijn slechts enkele foto’s bekend, waarop slechts een hoopje stenen te zien is. Door de dichte vegetatie in dit gebied is deze locatie tegenwoordig moeilijk terug te vinden in het veld.

Volgens gegevens van het Kadaster worden de grensstenen 131 I tot en met 131 IV niet officieel vermeld. Toch staan deze stenen wel aangegeven op mijn kaart, net als grenssteen 132, die eveneens niet in de kadastrale registraties voorkomt.

Van grenssteen 132 is bekend dat exemplaar 132 II verdwenen is. Dit past in een breder patroon binnen deze grensregio, waar helaas meerdere historische grensstenen in de loop der tijd verloren zijn gegaan.

© foto: Aafko Tuin

Aanvullende informatie van Herman wijst erop dat grenssteen 131 al geruime tijd geleden is verwijderd en later is herplaatst op de locatie van grenssteen 100, die zelf verdwenen was. Dit soort verplaatsingen maakt het reconstrueren van de oorspronkelijke grensmarkeringen extra complex en interessant voor liefhebbers van grensstenen en historische grenzen.

© foto: Rien de Schipper

Grenssteen 132

132 I nl en de

Ook grenspaal 132 is verdwenen.

Volgens informatie op de website van Rien is deze grenssteen echter niet verloren gegaan, maar herplaatst en doet hij tegenwoordig dienst als grenssteen 98.

Dergelijke verplaatsingen van grensstenen komen vaker voor in deze grensregio en maken het traceren van de oorspronkelijke locaties een interessante uitdaging voor liefhebbers van historische grensmarkeringen.

Grenssteen 133 III

9 september 2025

Toen ik klaar stond te gaan graven naar 133 III, begon het te stortregenen en het hield maar niet op.

Ik mag nog een keer terug, wat ik zeker ook doe!

Grenssteen 133 III

2 mei 2026

Grenssteen 139

2 mei 2026

De serie grensstenen 139 t/m 139 III lijkt mogelijk verdwenen te zijn, hoewel het Kadaster aangeeft dat grenssteen 139 nog aanwezig zou moeten zijn langs de spoorbaan. Dit roept vragen op over de huidige locatie en zichtbaarheid van deze historische markeringen.

Ik heb toestemming gekregen om dit ter plaatse te onderzoeken, maar helaas was het niet mogelijk om dit op 2 mei jl. uit te voeren.

Op basis van visuele waarneming lijkt er zich tussen het containeroverslagbedrijf en het spoor nog een hekwerk te bevinden. Dit kan de toegang tot het gebied beperken, waardoor mogelijk een alternatieve route of aanvullende toestemming nodig is om de locatie van de grensstenen nader te inspecteren.

Microstaat Beukeveld

Eurostaete

Tussen grensstenen 142 (NL) en 144 volgt de Nederlands-Duitse grens een opvallende ‘uitstulping’. Op een landkaart lijkt deze afwijking in het grensverloop niet direct bijzonder, zeker niet wanneer je het totale grensverloop bekijkt. Wie echter ter plaatse gaat kijken, ziet een opmerkelijke bocht in de grenslijn en vraagt zich al snel af: hoe is dit ontstaan?

De oorsprong van deze uitstulping ligt in het landschap van vroeger. Ooit bevond zich hier een zandheuvel, omringd door uitgestrekt hoogveen. In de loop der tijd werd dit gebied ontgonnen, waarbij ontwateringssloten werden gegraven richting het Schoonebekerdiep — een sterk meanderende rivier die samen met de Vecht en de Droste regelmatig voor overstromingen zorgde in de omgeving van Coevorden.

Om deze wateroverlast te beperken, werd vanuit Duitsland richting Coevorden het Alte Picardie-kanaal aangelegd. De bestaande ontwateringssloten, waaronder die rond de uitstulping, werden hierop aangesloten. Later, door verdere ontwatering en ruilverkaveling, verloor de sloot rond de uitstulping zijn functie en werd deze afgesloten, waardoor het gebied volledig droog kwam te liggen.

Historische grensafbakening

Bij de grensafbakening tussen de Bataafse Republiek en het Graafschap Bentheim in 1801 werd vastgelegd dat de sloot rondom de uitstulping volledig tot Bentheim behoorde. De grens werd gemarkeerd met grote grensstenen. Aan het begin en einde van de uitstulping werden de stenen B.R. 8 en B.R. 9 geplaatst (waarbij B.R. staat voor Bataafse Republiek).

Met het Verdrag van Meppen in 1824 werd de grens opnieuw vastgesteld en kregen de bestaande grensstenen nieuwe nummers. Zo werd B.R. 8 hernummerd tot grenssteen 144 en B.R. 9 tot grenssteen 142.

Opmerkelijk detail is dat de sloot in 1801 aan Bentheim werd toegewezen en in 1824 aan het Koninkrijk Hannover, maar dat een strook grond ertussen nooit officieel werd toegewezen aan Nederland of Hannover. Vermoedelijk wilden zowel de graaf van Coevorden als de hertog van Bentheim het onderhoud van de sloot vermijden, waardoor de grens aan beide zijden van de sloot werd gelegd in plaats van erdoorheen. Het resultaat was een smalle strook niemandsland van ongeveer 6 bij 500 meter.